आजकाल, शेतकऱ्यांसमोर अनेक प्रकारच्या अडचणी असतात, त्यात वीज मिळवण्याचे, सिंचनासाठी योग्य पाणी मिळवण्याचे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे खर्च कमी करणे हे मोठे आव्हान असते. अशा परिस्थितीत, सौर कृषी पंप योजना एक उत्तम पर्याय ठरू शकते. या योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांना वीज बिल न करता शाश्वत ऊर्जा मिळवण्यासाठी सौर पॅनेल्स आणि कृषी पंपांचा एक प्रभावी संच मिळतो. चला तर, आज आपण या योजनेचे ठळक वैशिष्ट्ये आणि त्याच्या फायदे जाणून घेऊया.
योजनेची ठळक वैशिष्टे
| वैशिष्टे | तपशील |
|---|---|
| सिंचनासाठी वीज पुरवठा | दिवसा वीज मिळते, लोडशेडिंगची चिंता नाही |
| अनुदान रक्कम | केंद्र आणि राज्य सरकारकडून अनुदान |
| लाभार्थी निवडीचे निकष | २.५ एकरापर्यंत ३ एचपी, २.५१ ते ५ एकर ५ एचपी, ५ एकर पेक्षा जास्त ७.५ एचपी |
| पंपाची क्षमता | ३ एचपी, ५ एचपी, ७.५ एचपी (शेतजमिनीच्या आकारानुसार) |
| दुरुस्ती आणि इन्शुरन्स | पाच वर्षांची दुरुस्ती हमी, इन्शुरन्स सह |
| वीजबिल | नाही, वीज बिलाची चिंता नाही |
| पंप वापरण्याची अटी | शाश्वत पाणी स्त्रोत असावा, जलसंधारण पाणी उपसण्यासाठी वापरता येणार नाही |
लाभार्थी निवडीचे निकष
| शेतजमीन क्षेत्र | पंपाची क्षमता |
|---|---|
| २.५ एकरापर्यंत | ३ एचपी |
| २.५१ ते ५ एकर | ५ एचपी |
| ५ एकरपेक्षा जास्त | ७.५ एचपी |
पात्र शेतकऱ्यांची माहिती
| पात्रता | तपशील |
|---|---|
| पात्र शेतकऱ्यांची शेतजमीन | बोअरवेल, विहिर, बारमाही नदी/नाले असलेली शेतजमीन |
| पाणी स्त्रोताची खात्री | महावितरणद्वारे शाश्वत पाणी स्त्रोताची खात्री |
| जलसंधारण पाणी वापर | जलसंधारण कामाच्या पाणी जिरविण्यासाठी पंप वापरता येणार नाही |
योजनेचा लाभ घेणारे शेतकरी
| योजना | लाभार्थी |
|---|---|
| अटल सौर कृषी पंप योजना-१ | योजनेचा लाभ न घेतलेले शेतकरी |
| अटल सौर कृषी पंप योजना-२ | योजनेचा लाभ न घेतलेले शेतकरी |
| मुख्यमंत्री सौर कृषीपंप योजना | योजनेचा लाभ न घेतलेले शेतकरी |
सौर कृषी पंपसाठी लागणारे कागदपत्रे
१. आधारकार्ड (ओरिजिनल)
२. जातीचा दाखला (ओरिजिनल)
३. ७/१२ खाते उतारा (७/१२ ला विहीर किंवा बोरची नोंद असणे आवश्यक)
४. ७/१२ सामुहिक असल्यास ईतर वारसांचे ना हरकत प्रमाणपत्र
५. बँक पासबुक (ओरिजिनल)
६. १ पासपोर्ट फोटो
७. जवळच्या कोणत्याही शेजाऱ्याचे लाईटबिल
वरील टेबलमध्ये सौर कृषी पंप योजना संबंधित महत्वाची माहिती सुस्पष्टपणे दिली आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना योजना समजून घेताना अधिक स्पष्टता मिळेल.
योजनेची ठळक वैशिष्टे
१. शाश्वत वीज मिळवणे:
या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेतजमिनीवर सिंचनासाठी शाश्वत वीज पुरवठा करणे आहे. सौर पंपांद्वारे शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचनासाठी वीज मिळते, ज्यामुळे लोडशेडिंगचा त्रास होत नाही.
२. शासनाचा अनुदान:
सर्वसाधारण गटाच्या शेतकऱ्यांसाठी, केवळ १०% रक्कम भरण्याचे आव्हान आहे, आणि उर्वरित रक्कम केंद्र व राज्य सरकारकडून अनुदान म्हणून मिळते. अनुसूचित जाती आणि जमातीच्या शेतकऱ्यांसाठी, केवळ ५% रक्कम भरण्याची आवश्यकता आहे.
३. पंपाची क्षमता:
योजनेमध्ये तीन श्रेणीतील पंप उपलब्ध आहेत:
- २.५ एकरापर्यंत शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ३ एचपी सौर पंप
- २.५१ ते ५ एकर शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ५ एचपी सौर पंप
- ५ एकरपेक्षा जास्त शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ७.५ एचपी सौर पंप
४. दुरुस्ती आणि इन्शुरन्स:
सौर कृषी पंपास पाच वर्षांची दुरुस्ती हमी मिळते, तसेच इन्शुरन्स देखील दिले जाते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना सुरक्षितता आणि आराम मिळतो.
५. वीज बिल नाही:
सौर कृषी पंपामुळे शेतकऱ्यांना वीज बिलाची चिंता नाही. यामुळे मोठ्या प्रमाणात वीज खर्च कमी होतो.
लाभार्थी निवडीचे निकष
योजना केवळ काही शेतकऱ्यांसाठीच उपलब्ध आहे, त्यासाठी काही पात्रता निकष आहेत:
| शेतजमीन क्षेत्र | पंपाची क्षमता |
|---|---|
| २.५ एकरापर्यंत | ३ एचपी |
| २.५१ ते ५ एकर | ५ एचपी |
| ५ एकरपेक्षा जास्त | ७.५ एचपी |
पात्र शेतकरी:
- शेतकऱ्यांना बोअरवेल, विहिर किंवा बारमाही वाहणारी नदी/नाले असलेल्या शेतजमिनीसाठी ही योजना उपलब्ध आहे.
- शाश्वत पाणी स्त्रोत असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी योजनेत सहभागी होणे आवश्यक आहे.
- शेतकऱ्यांना या पंपांचा वापर जलसंधारण पाणी साठ्यातून पाणी उपसण्यासाठी करता येणार नाही.
इतर शेतकऱ्यांसाठी योजना:
अटल सौर कृषी पंप योजना-१, अटल सौर कृषी पंप योजना-२ आणि मुख्यमंत्री सौर कृषीपंप योजना यांचा लाभ घेतलेले शेतकरी देखील या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.
सौर कृषी पंप योजनेचे फायदे
- सशक्त ऊर्जा स्रोत:
सौर ऊर्जा ही एक पर्यावरणपूरक आणि नवनिर्मितीशील ऊर्जा आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना पायाभूत सुविधा मजबूत होतात. - खर्च कमी करणे:
सौर पंपांमुळे वीज बिलांचे खर्च कमी होतात. शेतकऱ्यांना वीज बिलासाठी पैसे द्यावे लागत नाही, ज्यामुळे आर्थिक ताण कमी होतो. - पर्यावरणपूरक:
सौर पंपांचा वापर केल्याने पर्यावरणावर होणारा प्रतिकूल प्रभाव कमी होतो. हे शेतकऱ्यांना अधिक शाश्वत आणि हरित उपाय देतं. - वीजपुरवठा निश्चित:
सौर पंप वापरतांना शेतकऱ्यांना लोडशेडिंगसारख्या समस्यांचा सामना करावा लागत नाही.
निष्कर्ष
सौर कृषी पंप योजना शेतकऱ्यांसाठी एक मोठा फायदा आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना न केवळ सशक्त आणि शाश्वत ऊर्जा मिळते, तर त्यांच्या सिंचनासाठी वीज उपलब्धतेच्या संदर्भातील चिंता देखील कमी होते. सरकारच्या अनुदानामुळे खर्च कमी होतो आणि पंपांच्या दुरुस्तीची हमी देखील शेतकऱ्यांना सुरक्षित करते. जर आपल्याला सौर पंपाच्या योजनेसाठी अर्ज करायचा असेल, तर योजनेसंबंधी अधिक माहिती मिळवण्यासाठी आपल्या जवळच्या कार्यालयात किंवा संबंधित विभागाशी संपर्क साधा.
हे निश्चितच शेतकऱ्यांसाठी एक सुवर्ण संधी आहे, जी त्यांना त्यांचे शेती व्यवसाय अधिक फायदेशीर आणि शाश्वत बनवण्यास मदत करेल!
About the Author
नदीकाठच्या शेतकर्यानी काय करायचे कोल्हापुरमध्ये पुर स्थिती खुप भयानक आहे सोलर चालु शकणार नाही. 50फुटांपर्यंत पाणु पातळी असते काय करावे लागेल सल्ला हवा आहे.
bhagwatmahale9@gmail.com